Επαναπροσδιορισμός της προσέγγισης του 2ου Πυλώνα Ασφάλισης

grammatidis

Του Γιάννου Γραμματίδη Προέδρου του Ινστιτούτου Οικονομικής Πολιτικής & Δημόσιας Διακυβέρνησης του Ελληνοαμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου

Το δικαίωμα στην ασφάλιση είναι ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματα του εργαζόμενου πολίτη στη χώρα μας, συνταγματικά κατοχυρωμένο, και το κράτος μερινά γι’ αυτό, όπως ειδικότερα ορίζουν οι νόμοι. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο νομοθέτης μπορεί να καθορίζει τους όρους, τις προϋποθέσεις, τις διαδικασίες και τον τρόπο διασφάλισης αυτού του δικαιώματος. Σύμφωνα με τη νομοθεσία το κράτος οργάνωσε το 2002 τον 2ο Πυλώνα με τον τρόπο πού αυτό επέλεξε, δηλαδή μέσα από τη λειτουργία των επικουρικών κι επαγγελματικών ταμείων. Η οικονομική κρίση πού έπληξε καίρια τις ελληνικές επιχειρήσεις και πού είχε σαν ένα από τα καταστροφικά της αποτελέσματα την ανεργία, μαζί με την δημογραφική γήρανση στην Ελλάδα πού μια από τις αιτίες της είναι η υπογεννητικότητα, την μακροβιότητα αλλά και την έλλειψη εθνικού ασφαλιστικού σχεδίου, ανέδειξε τις αδυναμίες του 2ου Πυλώνα πού ήδη σήμερα εκφράζεται με την δραματική οικονομική κατάσταση των ασφαλιστικών μας ταμείων αφού εξανεμίζονται τα αποθεματικά τους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η κυβέρνηση, για να καλύψει τα ελλείμματα, χρησιμοποιεί ήδη κεφάλαια του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών πού θεωρείται κουμπαράς για το ασφαλιστικό σύστημα δεχόμενο εισφορές ασφαλισμένων και συνταξιούχων με στόχο να ανοίξει το 2019 και να στηρίξει τότε το ασφαλιστικό σύστημα.

Σε αυτό ας προστεθεί και η επερχόμενη μείωση του ποσοστού αναπλήρωσης των συντάξεων του 1ου Πυλώνα. Η δραματική αυτή κατάσταση φαίνεται να επιβάλλει  μειώσεις στις επικουρικές συντάξεις που ενδέχεται να υπερβούν και το 50% σε ορισμένες περιπτώσεις εντός του πρώτου τριμήνου του 2015 με την ένταξη της πλειοψηφίας των ασφαλισμένων στο Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης.

Η νέα πραγματικότητα, ταυτόχρονα, σηματοδοτεί τη ριζική ανατροπή του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, καθώς το κράτος πλέον δεν θα καλύπτει ενδεχόμενα ελλείμματα του Ταμείου, όπως γινόταν έως σήμερα, αλλά θα προχωρά αυτόματα στη μείωση συντάξεων. Μάλιστα, οι παρεμβάσεις θα μπορούν να γίνουν ακόμη και ανά τρίμηνο, ανάλογα με την αποδοτικότητα της διαχείρισης των κεφαλαίων του, πέραν του όγκου των εισφορών.

Η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη έως το τέλος Ιανουαρίου να προχωρήσει σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες προκειμένου να καθοριστούν ποια ταμεία θα ενταχθούν τελικά στο ΕΤΕΑ και ποια θα έχουν τη δυνατότητα να μετατραπούν σε επαγγελματικά. Με τη μετατροπή του επικουρικού ταμείου σε επαγγελματικό αυτόματα τίθεται εκτός του «μανδύα» της κοινωνικής ασφάλισης και κατά συνέπεια διακόπτεται κάθε κρατική χρηματοδότηση, καθώς μετατρέπεται σε Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου.

Αυτό, όμως, επιφέρει πλήρη ανατροπή της κοινωνικής ασφάλισης.

Με την ενοποίηση των επικουρικών ταμείων αλλάζει δομικά ο 2ος Πυλώνας αφού πλέον το σύστημα των επικουρικών συντάξεων μεταλλάσσεται από αναδιανεμητικό σε κεφαλαιοποιητικό. Πρόκειται για μια από τις επιτακτικότερες απαιτήσεις της τρόικας, αφού πλέον οι ασφαλισμένοι στο Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης θα διατηρούν ατομικούς λογαριασμούς και θα λαμβάνουν συντάξεις ίσες με τις εισφορές που κατέβαλαν.

Το «δρόμο» για το Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης θα πάρουν υποχρεωτικά όμως όσοι από τους υπόλοιπους φορείς δεν μπορέσουν να αποδείξουν την οικονομική τους βιωσιμότητα. Αλλά ακόμα κι αν όλα τα επικουρικά ταμεία ενταχθούν οικειοθελώς ή υποχρεωτικά στο ΕΤΕΑ, το νέο επικουρικό δεν είναι βιώσιμο. Βάσει των αναλογιστικών μελετών, εντός του 2013 το ταμείο θα έχει έλλειμμα σχεδόν 1,1 δισ. ευρώ. Δεν είναι λίγοι, δε, αυτοί που χαρακτηρίζουν το ΕΤΕΑ νέο ΕΟΠΥΥ. Με αυτό ως δεδομένο, είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν και νέες μειώσεις στις ήδη τρεις φορές «κουρεμένες» επικουρικές συντάξεις. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού αμφισβητεί αν θα πάρει σύνταξη, λόγω αδυναμίας του Ταμείου. Είναι πια σίγουρο ότι η γενναιοδωρία του συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης φτάνει στο τέλος της.

Το επόμενο βήμα για την επίλυση του ασφαλιστικού στην Ελλάδα δεν θα πρέπει να εστιαστεί απλώς στην αντιμετώπιση των σημερινών ελλειμμάτων και του δημοσιονομικού τους κόστους, αλλά σε μια στρατηγική και σφαιρική αντιμετώπιση του προβλήματος σε βάθος χρόνου. Απαιτείται ριζικός ανασχεδιασμός του συστήματος για την αποφυγή κοινωνικού και οικονομικού αδιεξόδου.

Ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί ο κίνδυνος φτώχειας των ηλικιωμένων και για να υπάρχουν επαρκείς συνταξιοδοτικές παροχές, είναι η ουσιαστική ενεργοποίηση του 2ου και του 3ου Πυλώνα ασφάλισης με οδηγό την Ευρωπαϊκή εμπειρία όπου είναι μεγάλη η ανάπτυξη του 2ου και 3ου Πυλώνα ασφάλισης. Και για να χρησιμοποιήσω τις δηλώσεις του Προέδρου του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου «οι άμεσες παρεμβάσεις θα πρέπει να εστιαστούν στην ανάκτηση και εμπέδωση της εμπιστοσύνης των ασφαλισμένων και των επιχειρήσεων στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης με παρεμβάσεις που θα επαναφέρουν την ανταποδοτικότητα των παροχών και την ισότητα μεταχείρισης των ασφαλισμένων ανεξάρτητα από τον κλάδο δραστηριοποίησής τους ή το ταμείο ασφάλισής τους.  Παράλληλα, είναι απαραίτητο να υπάρξουν άμεσα μέτρα ενθάρρυνσης της δημιουργίας επαγγελματικών ταμείων ασφάλισης μια και ο θεσμός των επαγγελματικών ταμείων δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα, καθώς και ενεργοποίησης ιδιωτικών προγραμμάτων συνταξιοδότησης, έτσι ώστε να διασφαλιστούν επαρκείς παροχές για τους μελλοντικούς συνταξιούχους. Βασική παράμετρος των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων θα πρέπει να είναι ένας ανοιχτός και ειλικρινής διάλογος για το ασφαλιστικό πρόβλημα της χώρας μεταξύ όλων των παραγωγικών και πολιτικών δυνάμεων της χώρας και όλων των εμπλεκομένων, έτσι ώστε να υπάρξουν όσο το δυνατόν συναινετικές λύσεις για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συστήματος και τη διασφάλιση του και για τις μελλοντικές γενιές συνταξιούχων αλλά και για να εμπεδωθεί η εμπιστοσύνη ασφαλισμένων κι επιχειρήσεων στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης».

 Η ιδιωτική ασφάλιση, συνεπώς, θα πρέπει να παίξει τον ρόλο της ως συμπληρωματικής της κοινωνικής δημόσιας ασφάλισης. Διαφαίνεται και μια μεγάλη ευκαιρία για την ιδιωτική αγορά ασφάλισης, η οποία θα πρέπει να ανταποκριθεί με αξιόπιστες λύσεις συνταξιοδοτικών προγραμμάτων που μπορούν να καλύψουν τα κενά που θα αφήσει η μείωση του ποσοστού αναπλήρωσης των παροχών της κοινωνικής ασφάλισης.  Έτσι απαιτείται ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για την Επαγγελματική Ασφάλιση που να περιλαμβάνει τις ασφαλιστικές εταιρίες. Η Ασφαλιστική Αγορά πρέπει να μπει δυναμικά στην Επαγγελματική Ασφάλιση. Ο αποκλεισμός τους πρέπει επιτέλους να αρθεί ώστε μέσα από τις συνέργειες κοινωνικής και ιδιωτικής ασφάλισης να διασφαλισθεί η επάρκεια των συντάξεων και να αντιμετωπισθούν οι κοινωνικές ανισότητες.

Η κρισιμότητα του θέματος δεν επιτρέπει αντιλήψεις ταμπού να εμποδίσουν την ανάπτυξη της επαγγελματικής ασφάλισης.

Sofokleousin.GR

Facebook Comments

POST A COMMENT.